fbpx

HFM

artykulylista3

 

Aurea catena Szopena Hanna Milewska

078 081 Hifi 1 2022 010
Ponieważ sztuka jest nieskończona w swych ograniczonych środkach, należy ograniczyć jej nauczanie przez te same środki, aby mogło ono być uprawiane jako nieskończone.
Fryderyk Chopin
(notatki do „Metody gry fortepianowej”)

Teresa Żylis-Gara: Warto dobrze zaśpiewać

070 077 Hifi 11 2021 014
Patrząc wstecz na moje artystyczne życie, nie zmieniłabym ani kropeczki.

Wiem, że wybrałam dobrą drogę. Zawsze w to wierzyłam. Kocham życie, kocham śpiew i kocham ludzi.

Teresa Żylis Gara potrafiła bez wahania wskazać moment, w którym otworzyły się przed nią największe sceny operowe świata. Był rok 1966. Do etatowej solistki teatru Deutsche Oper am Rhein w Düsseldorfie zadzwonił jej impresario i oznajmił, że pojawiła się okazja występu w Paryżu – nagłe zastępstwo za amerykańską gwiazdę Teresę Stich-Randall w roli Donny Elviry w „Don Giovannim” Mozarta.

Niezwykłe duety, Lata osiemdziesiąte cz. 3

082 085 Hifi 09 2021 002
Lata 80. XX wieku to czas przełomów. Po naszej stronie żelaznej kurtyny wielka bieda i żywy skansen dziwnego systemu, którego autoagresywna choroba ujawniła najbardziej uciążliwe objawy. Na Zachodzie bez zmian – dekadencko i kolorowo.

Roman Berger – muzyczne epitafia

062 067 Hifi 0708 2021 010
„Wierzę, że podstawowym wymiarem dzieła sztuki jest wymiar etyczny. «Wierzę» to znaczy: na pewno wiem, choć nie mam możliwości udowodnienia. W sztuce chodzi o Prawdę – tak jak w życiu.”
Roman Berger

Mieszkanie na pograniczu kultur i religii, zmienianie miejsc pobytu (dobrowolne lub wymuszone) dla twórczej jednostki jest skarbnicą doświadczeń, które przetwarza ona w dzieła artystyczne. Niedawno pisaliśmy  o Janie Sztwiertni, kompozytorze ze Śląska Cieszyńskiego („Hi-Fi i Muzyka” 9/2020). Urodzony w 1911 roku, wychowany w ewangelickim domu sierot w Ustroniu, kształcił się w Cieszynie i w Katowicach – w konserwatorium, które powstało tam w latach 30. XX wieku. Jako nauczyciel pracujący w szkole w Wiśle, po wybuchu II wojny światowej padł ofiarą Intelligenzaktion Schlesien – planowej likwidacji polskiej elity intelektualnej na Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Zginął w obozie koncentracyjnym w Mauthausen Gusen, mając zaledwie 29 lat. Religijność, protestancka pracowitość i umiłowanie polskości naznaczyły twórczość Sztwiertni. Żal, że nie dane mu było rozwinąć talentu.

Niezwykłe duety, cz. 1 Lata sześćdziesiąte

077 079 Hifi 06 2021 001Lata 60. XX wieku były czasem kontynuacji i… przełomów. Zimna wojna nabrała rozpędu, a filmy z Jamesem Bondem podkręcały wyobraźnię. Bito rekordy prędkości i fascynowano się nowymi technologiami. Nadal słychać było echa II wojny światowej, ale wchodzące w dorosłość roczniki chciały zacząć żyć po swojemu.

Właśnie wtedy zaczęły się bunty przeciwko starszej generacji, która jak zwykle „wiedziała lepiej”. Ale buntowano się też przeciw konfliktom zbrojnym, podziałom społecznym i innym niesprawiedliwościom. Co ciekawe, świat muzyki zareagował na to dość późno. Można śmiało powiedzieć, że pierwsza połowa dekady stanowiła kontynuację poprzedniej. Dopiero w drugiej połowie muzycy zaczęli zapuszczać włosy, częściej stosować przestery i wykorzystywać twórczą aktywność nie tylko do opowiadania o miłości. To oczywiście spore uproszczenie, ale przybliża ogólny klimat.
Jeżeli chodzi o tytułowe niezwykłe duety, to omawiana dekada nieszczególnie w nie obfitowała. Mimo to da się wytypować kilka ciekawych muzycznych spotkań.

Fale, chmury i dziury

062 067 Hifi 06 2021 008Ziemia, powietrze, ogień i woda – cztery żywioły tworzą teatr natury: scenerię przemian sił przyrody, arenę działań ludzkich i dramat zmagań człowieka z przyrodą. Muzyka o tym wszystkim opowiada, próbując stworzyć dźwiękową fotografię zjawisk natury (Preludium „Deszczowe” Des-dur, op. 28 nr 15 Chopina) lub szukając w nich inspiracji i metafor dla opowiadanych historii („Taniec ognia” de Falii z baletu „Czarodziejska miłość”).